ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ.TVΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ

Συνάντηση και διάλογος με τους Jana Sanscriti στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Ναυπλίου του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Σταμάτα! Μην πας! Είναι ο τίτλος του έργου που μιλούσε για μια νεαρή παντρεμένη κοπέλα που θέλοντας να παίξει στο θέατρο βρίσκεται αντιμέτωπη με τον άντρα της, 24 ετών, που δεν θέλει να εμφανιστεί δημόσια με τον τρόπο αυτό η γυναίκα του. 

Γι’ αυτόν οι γυναίκες δεν πρέπει να εμφανίζονται στη σκηνή. Η γυναίκα του αντιδρά, χωρίς όμως να κατορθώσει να τον μεταπείσει. Πώς θα κατορθώσει να αποφύγει την καταπίεση;
(Sanjoy Ganguly, σκηνοθέτης, 2017)

Μπορεί το θέατρο να αποτελέσει μηχανισμό κοινωνικής αλλαγής; Αν ναι, ποιους δρόμους διατρέχει και σε ποιο κοινό απευθύνεται; Τα μέλη του ινδικού καλλιτεχνικού οργανισμού Jana Sanskriti, έχουν παρουσιάσει στην τριαντάχρονη πορεία τους δεκάδες κείμενα σχετικά με τα ερωτήματα αυτά. Απαντήσεις, παραδείγματα και πρακτικές εφαρμογές ενός θεάτρου που βοηθά τους αδύναμους και τους καταπιεσμένους του κόσμου να συνειδητοποιήσουν αυτά τα προβλήματα και τις καταστάσεις, έδωσαν οι Jana Sanscriti από την Ινδία, καλεσμένοι της Χριστίνας Ζώνιου που διδάσκει στο Τ.Θ.Σ. και στο ΠΜΣ «Θέατρο και Κοινωνία: Θεωρία, Σκηνική Πράξη και Διδακτική».

 Πρόκειται για δραστηριότητες που γίνονται στο πλαίσιο των επιστημονικών/εκπαιδευτικών δράσεων του συγκεκριμένου ΠΜΣ και ιδιαίτερα τη συνεργασία των διδασκόντων που ασχολούνται με το Κοινωνικό Θέατρο/Θέατρο του Καταπιεσμένου και καλλιεργούν τις συνεργασίες και τις ανταλλαγές με σημαντικούς διεθνείς εκπροσώπους του πεδίου όπως οι Jana Sanscriti από την Καλκούτα της Ινδίας. Η ίδια η Χρ. Ζώνιου έχει ταξιδέψει αρκετές φορές στο εξωτερικό και έχει συναντήσει και συνεργαστεί με επιφανείς εκπροσώπους των κινημάτων Θεατρικής Τέχνης που θέτουν ως στόχο της ύπαρξης και των δράσεών τους τη βοήθεια στα εκατομμύρια των καταπιεσμένων κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ανθρώπων και των κοινοτήτων τους.

Χρειάζεται να επιμείνουμε τονίζοντας τη σημασία των συναντήσεων/σεμιναρίων αυτών για τους φοιτητές, αλλά και τους πολίτες (οι συναντήσεις είναι ελεύθερες στη συμμετοχή των πολιτών), καθώς η άμεση επαφή και παρουσίαση των ιδεών, των πρακτικών και των αποτελεσμάτων τους αποτελεί μια σημαντική διεθνή εμπειρία με την οποία έρχονται άμεσα σε επαφή όσες/όσοι παρακολουθούν τα σεμινάρια αυτά. Αυτό συνέβη στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου στην Άρια, τόσο με το εργαστήριο, όσο και με τη διάλεξη του Sanjoy Ganguly, σκηνοθέτη, εμψυχωτή και συγγραφέα, ο οποίος συνοδευόταν στις δράσεις αυτές από την ηθοποιό Sima Ganguly και τον σκηνοθέτη εμψυχωτή Sujoy Ganguly.

Οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τις ιδέες και τις τεχνικές που χρησιμοποιούν οι Jana Sanskriti εξυπηρετώντας τους σκοπούς που έχουν τεθεί από την ίδια την κοινότητα. Θεματολογία, στοχασμός, κίνηση, στόχευση και αξιολόγηση αποτελέσματος ήταν οι βασικές συνιστώσες της διοργάνωσης του σεμιναρίου με την ενεργή συμμετοχή των μεταπτυχιακών και την παρακολούθηση πολλών καθηγητών, φοιτητών και πολιτών. Είναι προφανής επίσης η ωφέλεια από τη συνάντηση με ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας, άρα και τρόπων με τους οποίους αισθάνονται, αντιλαμβάνονται και αντιδρούν απέναντι σε προβλήματα που πιθανόν να είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους.

Οι Jana Sanscriti είναι μια ανεξάρτητη οργάνωση η οποία, μέσω του θεάτρου, προσπαθεί να βοηθήσει διάφορες κοινότητες στην Ινδία να αναπτυχθούν αναζητώντας και διαμορφώνοντας σχέσεις δικαιοσύνης και ισότητας σε μια κοινωνία που δεν φημίζεται για τον σεβασμό τους. Στη διάρκεια μιας συνεχούς δύσκολης και επίπονης προσπάθειας τριάντα και πλέον χρόνων, οι Jana Sanscriti έχουν καταφέρει να είναι σήμερα ο μεγαλύτερος θεατρικός οργανισμός της Ινδίας με δεκάδες θιάσους σε κοινότητες ολόκληρης της χώρας. Στη θεματολογία τους διακρίνει κανείς την ενδοοικογενειακή βία, την κακοποίηση των παιδιών και το εμπόριο κοριτσιών, τα ζητήματα εκπαίδευσης και υγείας, κ.ά. Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε το 1985 από ένα μικρό χωριό, το Sunderbans, και με τη θαυμαστή της εξάπλωση προσεγγίζει εκατομμύρια θεατές κάθε χρόνο, προτείνοντας το θέατρο ως εργαλείο συζήτησης και διαπραγμάτευσης με την σκληρή καθημερινότητά τους. Δεν προσφέρονται λύσεις, αλλά εργαλεία αναζήτησης από τους ίδιους τους πολίτες. Γι’ αυτό και οι Jana Sanscriti θεωρούν πως είναι «αδελφοποιτοί» με το Θέατρο του Καταπιεσμένου του άλλου μεγάλου Βραζιλιάνου θεατρολόγου Augusto Boal. Ο τελευταίος είχε εξάλλου δηλώσει πως «Η Jana Sanskriti είναι η μεγαλύτερη και μακροβιότερη λειτουργία θεάτρου φόρουμ στον κόσμο».

Με αυτό το Θέατρο είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν και να συνομιλήσουν φοιτητές και πολίτες. Φαίνεται πως οι συνεργασίες θα πολλαπλασιαστούν και θα έχουμε στο Ναύπλιο τη χαρά να γνωρίσουμε και άλλες τέτοιες προσπάθειες. Εξάλλου η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ενισχύει και τη δυναμική παρουσία των διδασκόντων του ΤΘΣ, μεταξύ των οποίων η Χρ. Ζώνιου που είχε το συντονισμό της συγκεκριμένης συνάντησης, σε σειρά δράσεων με ομάδες όπως μετανάστες.